سطح دشواری
شاید برای شما این اولین باری باشد که این آموزش گام به گام ساخت صابون بادام شیرین را در وبسایت باغ عدن میخوانید. اما این بار دوم من است که این متن را مینویسم . هواداران و مخاطبین قدیمی باغ عدن میدانند، بعد از شهریور تلخ ۱۴۰۱ دل و دماغ من به کار نمیرفت. و دیتابیس هر دو وبسایت، هم استودیو آموزشی و هم فروشگاه مواد اولیهی باغ عدن از کفمان رفت.
بار اول که مشغول نوشتن بودم، آواز محبوبم در حال پخش بود: .
“حريفا ! رو چراغ باده را بفروز، شب با روز يكسان است”
امروز اما با یادآوری صدای پرتوقع مردی از آن سوی تلفن از خشم میلرزم. مخاطبی که تماس گرفته و شاکیست. چرا که وبسایت در دسترس نیست. به او توضیح میدهم که وبسایت به این زودیها قابل تعمیر نیست. میگوید او هرچه سریعتر به دستور صابون بادام شیرین احتیاج دارد، چرا که یک سفارش صابون بادام !!! گرفته است. فکرش را بکن! مردک سهلانگار نه تنها بدون هیچ دانش فرمولنویسی و فقط با اتکا به دستور موجود در وبسایت باغ عدن اقدام به تولید عمده و پخش صابون بادام شیرین میکرده. که حتی زحمت کپی دستور یا نوشتن و نگهداری از آن را هم به خود نداده بود. با لحنی دستوری به من گفت که دستور صابون شیرین و آکنهبار باغ عدن را برایش اساماس کنم.
بعد از این تجربه و چند تجربه ناخوشآیند دیگر به واسه آموزش رایگان، آموختم که برخی از افراد خیلی ظرفیت چیزی به اسم آموزش رایگان یا Open Education را ندارند. تصور میکنند محتوای آموزشی رایگان یعنی محتوای بیصاحب و آماده برای دزدی و نفع شخصی.
بزرگترین چالش من برای بارگذاری مجدد وبسایت آموزشی باغ عدن فراتر از مشکل کمبود وقت، همین بود که بتوانم افرادی از این قبیل را که کم هم نبودند فراموش کنم. در عوض مخاطبان و همراهانی را مدنظر قرار دهم، که صمیمانه تصاویر محصولاتشان را برایم میفرستادند. که کسب و کار صابونی شرافتمندانهای آغاز کرده بودند. که به ماشین حساب و دیگر محتواهای آموزشی این وبسایت و منابع دیگر نیاز داشتند.
صابون بادام شیرین
القصه، صابون بادام شیرین که امروز دستور و آموزش گام به گام ساختش را با شما به اشتراک میگذارم، صابونیست مناسب پوستهای نسبتن خشک. اگر تجربه کشیدگی یا خارش پوست را بعد از استحمام دارید، یا بخصوص در فصول سرد سال صابونهای صنعتی مثل داو، پوستتان را خشک و قرمز میکند. این صابون دستساز برای شما مناسب خواهد بود.
از نظر سطح دشواری این صابون نسبتن ساده است. اگر در ابتدای مسیر صابونسازی خود هستید این دستور انتخابی مناسب برای شروع است چرا که هیچ رنگ یا افزودنی طبیعی یا سنتزی دیگری در آن به کار نرفتهست.
ابزار و مواد اولیه
ابزار اساسی مورد نیازتان در این پروژه و هر صابون کلدپروسس دیگری که درست میکنید. ترازوی آشپزخانه، بلندر یا گوشتکوب برقی و دماسنج است. البته شما به یک قالب مناسب صابونسازی و نیز ابزار ایمنی و محافظتی مانند عینک آزمایشگاهی و ماست و دستکش احتیاج دارید. برای آگاهی دقیق از ابزار صابونسازی بهتر است این پست را مطالعه کنید.
در صابونسازی همیشه بخش عمده مواد اولیه ( حدود ۷۰٪ مواد ) را روغنها تشکیل میدهند و سپس آب و پس از آن سود پرک. در این دستور در کنار روغن بادام شیرین که نام خود را به این دستور بخشیده است از روغن زیتون فرابکر و از روغن کرچک هم سود جستم. روغن بادام شیرین از محبوبترین روغنهاییست که در صنعت آرایشی بهداشتی چه در محصولات بدن و چه در محصولات صورت برای پوست خشک استفاده میشود. از ۷۲٪ اولئیک اسید برخوردار است.به همین خاطر نرمکننده و مرطوب کننده خوبی برای پوست است. این روغن همچنین از جمله روغنهای هایپوآلرژنیک یا غیرحساسیتزا است. پس بینگرانی از بروز حساسیت در پوست میتوانیم از این روغن در فرمول استفاده کنیم.
روغنهای جامدی که در این دستور استفاده کردم شیباتر و روغن نارگیل هستند. روغنهای جامد به سفتتر شدن صابون و دوام بیشتر آن درهنگام استفاده کمک. میکنند.
طرزتهیه
محلولسازی
در صابونسازی به روش سرد، اغلب کار را با ساخت محلول قلیایی شروع میکنیم. برای این منظور به سراغ ابزار ایمنی مثل ماسک، دستکش لاتکس و عینک ایمنی میرویم. ابتدا ۲۷۰ گرم آب مقطر را در بشری که مخصوص محلولسازی انتخاب کردهایم وزن میکنیم. همیشه توزین را با وزن کردن آب شروع می کنیم. سپس با رعایت پوشش ایمنی، در بشری دیگر ۱۲۶ گرم سود پرک را وزن میکنیم. توجه کنید که جنس هردو بشر یا پلاستیک بهداشتی یا شیشه پیرکس و یا استیل خالص فاقد عناصرفلزی باشد. چرا که سود با فلزات به سرعت واکنش نشان میدهد.
حالا سود را با احتیاط و به آهستگی به آب اضافه میکنیم. هرگز آب را روی سود نریزید بلکه سود را به آب اضافه کنید. و با همزن دستی استیل یا لیسک سیلیکونی به آهستگی مایع را هم میزنیم تا سود در آب حل شود. در هنگام همزدن بالاتنه خود را اندکی از بشر محلول سازی دور نگاهدارید و از استنشاق بخارات متصاعد شده بپرهیزید.
توجه کنید که محلولسازی را در اتاقی با پنجرههای باز و تهویه بالا انجام دهید. هنگام محلولسازی علاوهبر اینکه خود ماسک و دستکش پوشیدهاید و عینک ایمنی به چشم دارید. کودکان و حیوانات خانگی خود را از محل محلولسازی دور نگاه دارید.با انحلال کامل سود در آب دمای محلول تا ۸۵ یا گاهی ۹۰ درجه سانتیگراد بالا میرود. ظرف محلول را در گوشه ای بگذارید تا خنک شده و به دمای صابونسازی به روش سرد برسد.
آماده سازی و توزین روغنها
تا خنک شدن محلول، وقت داریم روغنها را وزن کنیم و روغنهای جامد را ذوب کنیم. بهتر است تا جای ممکن از گرم کردن بیش از حد روغن پرهیز کنید، چرا که یک مزیت مهم روش سرد را همانا صابونسازی در دمای پایین و بدون تغییر ساختار زنجیره اسیدهای چرب روغنهاست، از دست میدهید. ۶۳ گرم کرچک و ۹۰ گرم روغن بادام شیرین و ۲۵۲ گرم روغن زیتون را وزن کرده و در ظرف اصلی صابونسازی بریزید. حالا در یک بشر دیگر ۲۲۵ گرم روغن نارگیل و ۲۷۰ گرم شیباتر را ریخته و با حرارت غیرمستقیم مثل بن ماری ذوب کنید. طوری که وقتی با روغن های مایع مخلوط شدند دما بیشتر از ۵۰ درجه نشود.
آماده سازی افزودنیها
بعد از وزن کردن روغنها نوبت افزودنیهاست. افزودنیها مواد اختیاریای هستند که برای افزایش کیفیت صابون اضافه میکنیم. در این پست آموزشی برای پرهیز از پیچیده شدن صابونسازی برای مبتدی ترها، تنها به اسانس و سدیم لاکتات بسنده کردهام. اگر برای بار اول صابونسازی می کنید از اسانس هم تنها در صورتی استفاده کنید که به کیفیت و خلوص آن مطمئن هستید. چرا که فرگرنس اویلی که مخصوص صابونسازی به روش سرد نباشد باعث مشکلات عدیده در فرآیند صابونسازی شما خواهد شد. برای این دستور از ۲۷ گرم اسانس آرایشی بهداشتی ملون باغ عدن استفاده کردم.
سدیم لاکتات یک امولینت و مرطوب کننده است و به سفتتر شدن صابون کمک میکند. سدیم لاکتات به صورت طبیعی از تخمیر قند لاکتوز موجود در چقندر بدست میآید. البته آنچه امروزه، در صنعت به عنوان سدیم لاکتات استفاده میشود نوع سنتزی آن است که باز منشا گیاهی دارد و به عنوان نمک لاکتیک اسید، از خانواده نمکهاست، و به راحتی در خاک تجزیه میشود. در صورت تمایل به اضافه کردن سدیم لاکتات ۲۷ گرم از آن را وزن کرده کناری بگذارید.
همدما سازی
برای صابونسازی لازم است روغنها و محلول قلیایی همدما باشند یا حداکثر ۳ یا ۴ درجه اختلاف دما باهم داشته باشند.
زمانی که دمای محلول به ۵۰ درجه رسید روغنهای جامد و مایع را باهم در ظرف صابون سازی ریخته و دمای آن را اندازه بگیرید. اجازه دهید هم محلول و هم روغنهای در دمایی بین ۴۳ تا ۴۸ درجه سانتیگراد قرار گیرند.
مهم هست محلول و ترکیب روغنها تقریبن همدما باشند. نهایت اختلاف دمای مجاز بین محلول و روغنها ۳ درجه است. یعنی اگر محلول ۴۵ درجه سانتیگراد. دمای روغنها بایست در بازهای بین ۴۲ تا ۴۸ درجه باشد. تا فرآیند صابونیشدن بدون دردسر پیشرود.
بعد از کاهش دمای محلول و رسیدن دمای آن به دمای صابونسازی به روش سرد زمان اضافه کردن سدیم لاکتات به محلول است.
در صورتی که اصرار دارید صابون ۱۰۰٪ طبیعی تولید کنید میتوانید از سدیم لاکتات صرف نظر کنید. اما باید بدانید که کیفیت و دوام صابون با افزودن سدیم لاکتات افزایش مییابد.
صابونسازی
بعد از همدما شدن نسبی فاز روغنی و محلول قلیایی، محلول را با دقت به روغن اضافه میکنیم. و با گوشتکوب برقی مواد را باهم ترکیب میکنیم. دقت کنید. بعد از هر دو سه پالس لازم است، گوشتکوب برقی را به صورت خاموش در مواد بچرخانید. تا کل مواد به صورت یکدست غلیظ شود. خواهید دید که مواد آهسته آهسته از حالت مایع روغنی و رقیق اولیه، به مایعی مات، کرم رنگ و غلیظ تبدیل میشود.
ردگذاری
لازم است ترکیب مواد به اندازه ای غلیظ شود که وقتی قاشق را در مواد می چرخانیم رد آن روی مواد باقی بماند. این مرحله در صابونسازی به ردگذاری یا Trace شناخته میشود.
ردگذاری نشانه آن است که واکنش صابونیشدن تا اندازهای پیش رفته که استرهای پایدار صابونی شروع به شکلگیری کردهاند. و واکنش صابونیشدن به مرحله بازگشت ناپذیر رسیده. یعنی خیالمان راحت است، اگر مواد را داخل قالب بریزیم بعد از مدتی موادمان سفت و سخت شده و به یک صابون تبدیل میشود.
متن تیتر خود را وارد کنید
حالا نوبت آخرین مرحله کار یعنی اضافه کردن اسانس است. اسانس را اضافه کرده و مواد را هم میزنیم. و تمام!
مواد صابونی را داخل قالب ریخته و روی آن را با اسپری خوب الکل پاشی میکنیم. سپس روی آن را با یک حوله تمیز میبندیم و داخل کابینت یا کمد یا هر گوشه تاریک دیگری میگذاریم تا صابون سفت شود.
بسته به دمای محیط و فرمول صابون، معمولن ۲۴ الی ۴۸ ساعت بعد، زمان آنمولدینگ با خارج کردن صابون از قالب و درصورت نیاز برش صابون است.
صابون بادام شیرین
Equipment
- ۱ ترازوی آشپزخانه
- ۱ گوشتکوب برقی
- ۱ دماسنج
- ۳ بشر بهداشتی مقاوم به حرارت
Ingredients
فاز روغنی
- 90 گرم روغن بادام شیرین
- 252 گرم روغن زیتون فرابکر
- 225 گرم روغن نارگیل
- 270 گرم شیباتر
- 63 گرم روغن کرچک
محلول قلیایی
- 270 گرم آب مقطر دیونیزه
- 126 گرم سود پرک ( با خلوص ۹۸٪ )
اسانس و سایر افزودنیها
- 27 گرم سدیم لاکتات
- 27 گرم فرگرنس اویل ملون




